Translate

Wikipedia

Αποτελέσματα αναζήτησης

Σάββατο, 17 Οκτωβρίου 2015

Αναγνωρισμοί στην Αρχαία Ελληνική Γραμματεία και Τέχνη


Στιγμές αναγνώρισης στα ομηρικά έπη
α) Θυμηθείτε την ανακεφαλαίωση από την Ενότητα 19:

H αναγνώριση της Iθάκης από τον Oδυσσέα ακολουθεί μια διαδικασία, που επαναλαμβάνεται και στους επόμενους αναγνωρισμούς, με τις αναγκαίες κάθε φορά προσαρμογές, γι' αυτό χαρακτηρίζεται τυπική:

1. (προϋποτίθεται) πολύχρονη απουσία εκείνου που αναγνωρίζει από αυτό που αναγνωρίζεται (συντομότερα: του αναγνωριστή από το αναγνωριζόμενο)·

2. απομονώνονται τα αναγνωριστικά υποκείμενα (δηλαδή, ο αναγνωριστής και το αναγνωριζόμενο)·

3. καλύπτεται το αναγνωριζόμενο·

4. αποκαλύπτεται και υποβάλλεται σε δοκιμασία·

5. ακολουθεί αναγνώριση και έκφραση συναισθημάτων.


β) Θυμηθείτε ακόμα την αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Τηλέμαχο στην ενότητα 22, καθώς και την αναγνώριση του Ορέστη από την Ηλέκτρα (παράλληλο κείμενο στην ενότητα 22):

. Ξέρεις ποιον καλούσα στις ευχές μου;
Oρ. Ξέρω. Tον Oρέστη λαχταρούσες· λιώνοντας.
. Kαι που τον λαχταρούσα μήπως εισακούστηκα;
. Eγώ είμαι. Mην ψάχνεις άλλον από μένα.
Hλ. Ξένε, γιατί; Kακό μού πλέκεις δόλο;
Oρ. O ίδιος τότε· εναντίον μου.
Hλ. Περιπαίζεις τα δεινά μου.
Oρ. Kαι τα δικά μου τότε.
Hλ. Oρέστη να σε πω; Eίσαι ο Oρέστης;
Oρ. Tον Oρέστη βλέπεις. Tο απίστευτο.
[O Oρέστης παρουσιάζει σημάδια που πείθουν την αδελφή του – και συνεχίζει:]
Kράτα την· κράτα την τη χαρά σου μην ξεσπάσει.
Mας μισούν οι πιο δικοί μας.
Hλ. Aχ λαχτάρα γλυκιά του πατρικού μου. Mόνη!
Δάκρυα και ελπίδα μου
Tης γενιάς μας σωτήρα
Tα χέρια σου τα δυνατά θα το ξαναπάρουν
το πατρικό μας.
Tων ματιών μου χαρά είσαι· τετράδιπλη.
Πατέρα μου σε λέω
Mάνα μου είσαι. [...] Eκείνην τη μισώ.
Kαι της σφαγμένης αδερφής μας [= της Iφιγένειας]
είσαι ο πιστός ο αδερφός. O εκδικητής.
Nα μας συντρέξει μόνο η Iσχύς και η Δίκη
και πάνω απ' όλους ο Δίας ο μέγιστος.

(Aισχύλος, Xοηφόροι, στ. 216-245, μτφρ. K. Tοπούζης, εκδ. Eπικαιρότητα, Aθήνα 1991)


Για περαιτέρω εμβάθυνση μπορείτε να περιηγηθείτε στην ενότητα "Ομηρική Αναγνώριση" στο Υποστηρικτικό λογισμικό Ομηρικά Έπη Α'-Β' Γυμνασίου (Μ. Φουντοπούλου, Η. Λούμος) ή να μελετήσετε τα παρακάτω:

Στιγμές αναγνώρισης στην αρχαία τέχνη και λογοτεχνία:

α) Οδυσσέως αναγνώριση (Chiusi 1831)




Δημιουργός: Ζωγράφος της Πηνελόπης
Περίοδος: Κλασική
Χρονολογία: 5ος αι. π.Χ. (450-430 π.Χ. περίπου)
Είδος: Σκύφος
Μουσείο-Αριθμός: CHIUSI Museo Archeologico Nazionale C 1831

Αττικός ερυθρόμορφος σκύφος (αγγείο πόσης με δύο οριζόντιες λαβές) από το Chiusi (σημερινή Τοσκάνη). Αποδίδεται στον "Ζωγράφο της Πηνελόπης" (επώνυμο αγγείο).
Στη β' όψη η πιστή οικονόμος του Οδυσσέα αναγνωρίζει τον κύριο της, που είναι μεταμορφωμένος σε ζητιάνο, ενώ πλένει το σημαδεμένο πόδι του. Ο Εύμαιος ντυμένος με μανδύα παρακολουθεί τη σκηνή. Εδώ βέβαια η απόδοση δεν ακολουθεί τη μυθολογική παράδοση καθώς υπάρχουν διαφοροποιήσεις (π.χ. ο Οδυσσέας στέκεται όρθιος και όχι καθιστός, η Ευρύκλεια εδώ είναι νέα και όχι ηλικιωμένη, σύμφωνα με τον Όμηρο. Ακόμη, το όνομα ΑΝΤΙΦΑΤΑ είναι γραμμένο πάνω από τη μορφή της. Τέλος, παρών είναι ο Εύμαιος ενώ σύμφωνα με τον Όμηρο η σκηνή διαδραματίστηκε παρουσία της Πηνελόπης).
Στην κύρια όψη του αγγείου απεικονίζεται ο Τηλέμαχος με την Πηνελόπη (σκηνή η οποία δίνει το συμβατικό όνομα στον ανώνυμο αγγειογράφο του συγκεκριμένου αγγείου).

Η άλλη όψη:

Ορέστη αναγνώριση (Boston 99.540)

β)


Δημιουργός: Ζωγράφος του Ορέστη της Βοστόνης
Περίοδος: Κλασική (ύστερη)
Χρονολογία: 4ος αι. π.Χ. (335 π.Χ. -320 π.Χ. περίπου)
Είδος: Αμφορέας
Μουσείο-Αριθμός: BOSTON Museum of Fine Arts 99.540

Ο Ορέστης, η Ηλέκτρα και ο Πυλάδης στον τάφο του Αγαμέμνονα (Boston 99.540)

Ποσειδωνιακός ερυθρόμορφος αμφορέας με λαιμό από το Paestum (Κάτω Ιταλία). Αποδίδεται στον Ζωγράφο του Ορέστη της Βοστόνης (επώνυμο αγγείο).
Απεικονίζεται σκηνή από τις Χοηφόρους του Αισχύλου. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τη συνάντηση της Ηλέκτρας και του Ορέστη στον τάφο του Αγαμέμνονα. Στην κύρια όψη του αγγείου ο Ορέστης, συνοδευόμενος από τον Πυλάδη, συναντά την Ηλέκτρα στον τάφο του Αγαμέμνονα. Ο τάφος αναπαρίσταται με λευκό ιωνικό κίονα στην κορυφή του οποίου υπάρχουν τρία αυγά. Δύο ακόμη αυγά βρίσκονται στη βάση του κίονα. Στα δεξιά, στέκεται η Ηλέκτρα φορώντας διακοσμημένο με κουκκίδες ιμάτιο και μαύρο χιτώνα με εγχάρακτες πτυχώσεις. Τα μαλλιά της είναι μαύρα και κοντά σε ένδειξη πένθους, και έρχονται σε πλήρη αντίθεση με το λευκό πρόσωπό της. Στα μάγουλά της έχει προστεθεί ελαφρώς κίτρινο χρώμα. Κουβαλάει μια κίτρινη υδρία και ένα κόκκινο δίχτυ, και τα δύο προορίζονται για τον εξαγνισμό του τάφου. Ο Ορέστης και ο Πυλάδης στέκονται στα αριστερά. Και οι δύο φορούν χλαμύδες και υποδήματα. Η χλαμύδα και ο πίλος του Ορέστη είναι κἰτρινης απόχρωσης, ενώ του Πυλάδη αντίστοιχα είναι λευκά. Ο καθένας κουβαλά το δόρυ του στο ένα χέρι, ενώ στο άλλο κρατάνε τον πίλο τους και το ξίφος τους. Τα δύο αδέρφια δεν έχουν αναγνωρισθεί ακόμη, καθώς ο Ορέστης κοιτάζει προς το μέρος του Πυλάδη, και η Ηλέκτρα στολίζει τον κίονα (τάφο). Δύο Ερινύες παρακολουθούν τη σκηνή από ψηλά. Και οι δύο έχουν φίδια στα μαλλιά τους. Η μία στα δεξιά είναι φτερωτή και κρατάει φίδια στα χέρια της.
Στο άνω μέρος (στον λαιμό του αμφορέα): διακρίνεται μία Σειρήνα σε διάστικτο φόντο. Κρατά ένα λευκό δίχτυ και έναν δίσκο με χοές, ενώ ταυτόχρονα ατενίζει μέσα στον κίτρινο καθρέφτη που κρατά στο δεξί της χέρι. Φορά κεκρύφαλο (δικτύωτο διακοσμητικό κάλυμμα κεφαλής) και διακοσμημένο με χάντρες δίχτυ στα μαλλιά. Ο κορμός της είναι γυμνός μέχρι τη μέση, από όπου αρχίζει και το σώμα πουλιού, που είναι διάστικτο, με ριγωτή ουρά. Τα φτερά της είναι λευκά και κίτρινα. Μπροστά της, στο κάτω αριστερό τμήμα, διακρίνεται μικρός βωμός διακοσμημένος με αυγά.
Πηγή: BOSTON MUSEUM OF FINE ARTS/© 2012


γ) Ευριπίδης, Ελένη 623-631: Αναγνώριση Ελένης- Μενέλαου

[...] Μενέλαος: Ω! λαμπρή μέρα,
που μες στην αγκαλιά μου σ’ έχει φέρει!
Ελένη: Τόσος πολύς καιρός, αγαπημένε,
και τώρα μόλις η χαρά για μένα.
Φίλες μου, να, πασίχαρη αγκαλιάζω
τον άντρα μου, αφού πλήθος κύκλους
έκανε ο φωτοδότης ήλιος.
Μεν.: Κι εσένα εγώ· με πλημμυρούν τα λόγια
κι όμως δεν ξέρω πώς να πρωταρχίσω [...].

Διαβάστε όλη τη σκηνή ή εξερευνήστε και άλλα παράλληλα κείμενα με θέμα "Στιγμές Αναγνώρισης" στην αντίστοιχη ενότητα του σχολικού εγχειριδίου Δραματική Ποίηση, Ευριπίδη Ελένη, Γ' Γυμνασίου, μτφ. Τάσος Ρούσσος, Αθήνα: ΟΕΔΒ 2010.


δ) Ευριπίδης, Ιφιγένεια εν Ταύροις 800-840: Αναγνώριση Ιφιγένειας- Ορέστη
ΟΡΕΣΤΗΣ
Του Αγαμέμνονα κόρη, του γονιού μου,
αδερφή, μη γυρίζεις απ’ την άλλη,
που ανέλπιστα έχεις, να, τον αδερφό σου.
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Εγώ αδερφό μου εσένα; πάψε, σώπα·
τ’ Άργος και τη Ναυπλία γεμίζει εκείνος.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Δεν είναι εκεί, καημένη, ο αδερφός σου.
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Τι; η κόρη του Τυνδάρεω μάνα σου είναι;
ΟΡΕΣΤΗΣ
Κι ο γιος του γιου του Πέλοπα γονιός μου.
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Τι λες; μπορείς γι’ αυτά να πεις σημάδια;
ΟΡΕΣΤΗΣ
Ναι· για το γονικό μας ρώτησε με.
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Καλά να λες εσύ, κι εγώ ν' ακούω.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Πρώτα όσα μου ’χει πει η Ηλέκτρα. Ξέρεις
πως μάλωσε ο Ατρέας με το Θυέστη;
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Για το χρυσό τ’ αρνί· ναι, το 'χω ακούσει.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Το ιστόρισες αυτό μες στα υφαντά σου;
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Ξυστά περνάς, καλέ μου, απ’ την καρδιά μου.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Κι άλλο πλουμί; ν’ αλλάζει δρόμο ο ήλιος;
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Ναι, το ύφαναν κι αυτό τα νήματα μου.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Για την Αυλίδα ξεκινώντας πήρες
νερό απ’ τη μάνα για λουτρό του γάμου;
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Γάμου ευτυχία δεν το ’σβησε απ’ το νου μου.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Κι έστειλες στη μητέρα τα μαλλιά σου;
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Να μπουν στον τάφο αντίς για το κορμί μου.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Και τώρα τα σημάδια που ’δα ο ίδιος:
στο σπίτι του πατέρα, την παλιά
του Πέλοπα τη λόγχη, που μ’ εκείνη
- στα χέρια παίζοντας την - τον Οινόμαο
σκότωσε, κι έτσι γίνηκε δικιά του
της Πίσας η παρθένα, η Ιπποδάμεια·
μες στην παρθενική σου κάμαρα είναι.
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Ω εσύ, - πώς να σε πω; - ακριβέ, ακριβέ μου
Ορέστη, σ’ έχω εδώ, πολύ μακριά από τ’ Άργος,
μακριά από την πατρίδα μας, αγαπημένε!
ΟΡΕΣΤΗΣ
Κι εσένα εγώ, που σ’ έλεαν πεθαμένη.
Και βρέχουνε τα μάτια και των δυο μας
δάκρυα, μαζί με τη χαρά και θρήνοι.
ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Μωρούλι ακόμη,
μωρούλι τρυφερό, στο σπίτι
στης βάγιας του την αγκαλιά τον είχα αυτόν αφήσει.
Ψυχή μου, λόγια δεν τη λεν την ευτυχία σου, τι να πω;
Αυτά όλα πια τα ξεπερνούν, και θάματα και λόγια.
ΟΡΕΣΤΗΣ
Εδώ κι εμπρός οι δυο μας να ευτυχούμε.

ιστορώ= εδώ αφηγούμαι με εικόνες κεντώ, ζωγραφίζω

Πηγή: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A115/461/3042,12228/extras/activities/kef27/kef27_anagnwrismoi.html

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου